De geschiedenis van Deventer Koek


Heel oude koek

 

door: René Berends, 2013
 

Hoe lang het geleden is dat er voor het eerst koeken gebakken zijn, weet niemand. Maar bekend is dat Farao Ramses III zijn bakkers al een soort koek uit honing, kaneel, peper en granen laat maken. Ook in het oude Griekenland worden koeken gebakken. De wijsgeer Socrates eet vaak koek tijdens zijn toespraken op de straten en pleinen van Athene. En van de Romeinen is bekend dat zij hun gasten maar al te graag koek voorzetten. Koek wordt in die tijd beschouwd als een echt koningsmaal.


Middeleeuwse Nederlandse koek

 

Uit verschillende bronnen is bekend dat aan het eind van de middeleeuwen in verschillende steden professioneel koek wordt geproduceerd. De Nederlandse koek komt in die tijd niet alleen uit Deventer, maar ook bijvoorbeeld uit Schoonhoven, Groningen, Friesland en uit Brabant.

Door de ingrediënten als peper en honing wordt koek al snel hét symbool voor blijdschap en verdriet. Het wordt gegeten op begrafenissen, maar ook op verjaardagen. Een jarig kind krijgt een stuk koek met een lint om de arm gebonden. Zo kan iedereen de jarige herkennen. Bij kinderpartijtjes en verjaardagen is koekhappen overigens nog steeds een favoriet spel.
 

Oudste vermeldingen Deventer koek
 

De geschiedenis van de Deventer koek gaat terug tot in de middeleeuwen. Volgens een aantekening van de stadssecretaris Nicolaas Verheyden uit 1534 dateert de eerste ordonnantie op het bakken van Deventer koek uit 1417. Die ordonnantie bepaalt in detail het uiterlijk en het gewicht van de grote en de kleine koeken: ze moeten lang en smal zijn en respectievelijk drie en twee pond wegen. De ordonnantie had een beschermend karakter, want niemand mocht koek in een andere stad produceren of buiten Deventer koek laten bakken. De koek was een Deventer product en moest dat blijven. De koekbakkers moesten een eed op de ordonnantie zweren, en de olderlieden hielden namens het gilde toezicht op de naleving.

(afbeelding Het gildebord van de Deventer koekbakkers)

Er kan in de middeleeuwen niet zo maar koek gebakken worden. Niemand mag elders, buiten de stad, zelf koek gaan bakken of door anderen laten bakken op straffe van een boete, door schepenen te bepalen.

In 1417 zijn er al gezworen ‘zeemers’, ‘mengers’ en ‘backers’, die onder ede moeten verklaren de gestelde regels na te zullen leven.

Het stadsbestuur stelt regels voor het maken van koek en controleert de koek streng. De stad Deventer vindt het belangrijk de kwaliteit van de te bakken koeken.

Die regels worden in 1534, 1544 en 1557 aangepast. Ze bevatten strenge bepalingen over de te gebruiken grondstoffen. Zodoende kan de koek lekker smaken en lang goed blijven en de concurrentie met koek uit andere steden doorstaan.

Naast het meesterteken van de koekbakker moeten de koeken daarom, na controle, ook voorzien worden van de stadsadelaar. “Desse koicken sal men teykenen mit onser stadt Aerne ende ellick koickenbecker sall syn teyken dair by setten, dan ellick syn broet by kennen mach.”


Ingrediënten en receptuur

 

De samenstelling van de receptuur en het gebruikte kruidenmengsel is geheim, evenals de melange van de honing. Het is niet bekend sinds wanneer in Deventer de koek wordt gebakken die nog altijd is voorzien van het voorvoegsel Deventer. Het recept heet geheim te zijn, maar de ingrediënten zijn wel bekend: roggemeel, honing, (schoon) water en specerijen. Het mengsel van die specerijen was het geheim van het gilde en zelfs niet aan de bakkers bekend. De honing werkte conserverend en het ontbreken van vet en eieren maakte het baksel goed houdbaar, als het maar droog werd bewaard.

ga verder naar “De geschiedenis van Deventer koekbakkers” >>>

Over Bussink

Een authentieke koekbakker met een lange historie, onlosmakelijk verbonden met Hanzestad Deventer. Jb. Bussink is de maker van de wereldberoemde Deventer Koek.


Bussink Deventerkoekwinkel
Brink 84
7411 BX Deventer The Netherlands
Tel.: +31 570 614246
Fax: +31 570 644926
info@deventerkoekwinkel.nl
KVK-nummer: 24388447
BTW-nr.: NL001077247B01

Klantenservice

 


Inschrijven Nieuwsbrief

Aanbiedingen, tips en nieuws ontvangen?
favicon Echte Deventer koek sinds 1593
© 2017 Bussink Deventer Koek, een begrip in Nederland - Powered and designed by Elicom